ธรรมนิยาม
ธรรมนิยาม
หมายความว่า กำหนดแน่นอนแห่งธรรมดา,
หรือกฎธรรมชาติ
ความจริงที่มีอยู่หรือดำรงอยู่ตามธรรมชาติของมัน
ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงค้นพบ แล้วทรงนำมาแสดงชี้แจงอธิบายให้คนทั้งหลายให้รู้ตาม
มี ๓ อย่าง
แสดงความตามพระบาลีดังนี้
๑.
สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา สังขารทั้งปวง ไม่เที่ยง
๒.
สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา สังขารทั้งปวง คงทนอยู่มิได้
๓.
สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ธรรมทั้งปวง ไม่เป็นตัวตน;
ดู
ไตรลักษณ์
พึงทราบว่า พระบาลีเรียกไตรลักษณ์ ว่า ธรรมนิยาม (ธมฺมนิยามตา) ส่วน คำว่าไตรลักษณ์และสามัญลักษณะ เป็นคำที่เกิดขึ้นในยุคอรรถกถา กล่าวคือ เรียกกันในภายหลัง
(พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ โดยท่านพระธรรมปิฎก)
ด้วยเหตุดังนี้นี่เอง สังขารทั้งหลายปวงจึงอนิจจังมีความไม่เที่ยงเป็นธรรมดา
จึงทุกขังกล่าวคือทนอยู่มิได้หรือทนอยู่ได้ยาก สังขารจึงต้องต้องดับไปเป็นที่สุด
(จึงก่อให้เกิดทุกข์ แก่ผู้ที่ไปอยากในสังขารต่างๆด้วยตัณหา จึงเกิดอุปาทานด้วยเข้าใจว่าเป็นตัวตน หรือเป็นของตัวของตนอย่างแท้จริง เนื่องเพราะด้วยความไม่เข้าใจว่า)
ล้วนอนิจจังไม่มีตัวตนที่เป็นแก่นสารหรือเป็นแก่นแกนอย่างแท้จริง ล้วนเกิดแต่เหตุปัจจัยมาประชุมกันเพียงขณะระยะหนึ่ง
|