จิตเห็นจิต

       จิตเห็นจิต หมายถึง จิตตานุปัสสนา หรือการที่จิตเห็น คือจิตรู้เท่าทันจิตตสังขารหรือการกระทำหรือการปรุงแต่งของจิตนั่นเอง  อันได้แก่

จิตเห็นราคะ ความกำหนัด ความใคร่ ความปรารถนา ความอยาก ฯ. ที่เกิดขึ้น

จิตเห็นโทสะ  จิตเห็นคือรู้เท่าทันโทสะที่เกิดขึ้น

จิตเห็นโมหะ จิตเห็นความหลงหรือความไม่รู้ตามความเป็นจริง

จิตเห็นจิตหดหู่ จิตเห็นจิตหดหู่ที่เกิดขึ้น

จิตเห็นจิตฟุ้งซ่าน จิตเห็นความคิดหรือเหล่าธรรมารมณ์ที่ฟุ้งซ่าน

จิตเห็นจิตเป็นมหรคต คือ จิตรู้เท่าทันว่าจิตเป็นฌานหรืออยู่ในองค์ฌาน

จิตเห็นจิตเป็นสมาธิ ก็รู้ว่าจิตเป็นสมาธิ

จิตมีจิตหรือสิ่งอื่น ในจิตยิ่งกว่า กล่าวคือ จิตไปพัวพันกับสิ่งอื่นยิ่งกว่า ก็รู้ว่าจิตมีจิตอื่นยิ่งกว่า

จิตหลุดพ้น  ก็รู้ว่าว่าจิตหลุดพ้น

เหตุใดจึงต้องมีการ สำรวม สังวร ระวัง ในการปฏิบัติ

ตามธรรมกล่าวคือ ธรรมชาติของจิต เมื่อเกิดการผัสสะ กล่าวคือ การกระทบกันของอายตนะภายนอกและภายใน ของผู้มีชีวิต  วิญญาณของอายตนะนั้นๆย่อมต้องเกิดขึ้นเป็นธรรมดา แล้วย่อมเกิดเวทนา เป็นสุข เป็นทุกข์ เป็นอทุกขมสุขบ้างเป็นธรรมดา ตามสัญญาหรือความรู้ความเข้าใจเดิมๆตามที่สั่งสมไว้มาก่อนนั่นเอง