สมถวิปัสสนา

             [๒๖๐] ก็ท่านวัจฉโคตรอุปสมบทแล้วไม่นาน คือ อุปสมบทได้กึ่งเดือน เข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาค ถึงที่ประทับ

ถวายบังคมพระผู้มีพระภาค แล้วนั่ง ณ ที่ควรข้างหนึ่งแล้ว.

กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ผลสามเบื้องต่ำที่กำหนดไว้เท่าใด

ที่บุคคลพึงบรรลุด้วยญาณของพระเสขะ ด้วยวิชชาของพระเสขะ

ผลนั้นทั้งหมด ข้าพระองค์บรรลุแล้ว

(หมายถึง ละสังโยชน์ ๓ ข้อแรก คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส กล่าวคือ สำเร็จเป็น พระโสดาบัน)

ขอพระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมที่ยิ่งขึ้นไป แก่ข้าพระองค์(เพื่อให้เจริญธรรมยิ่งๆขึ้นไป)เถิด.

             ดูกรวัจฉะ ถ้าเช่นนั้น เธอจงเจริญธรรมทั้งสอง คือสมถะและวิปัสนาให้ยิ่งขึ้นไปเถิด ดูกรวัจฉะ

ธรรมทั้งสอง คือสมถะและวิปัสนานี้  เธอเจริญให้ยิ่งขึ้นไปแล้ว จักเป็นไปเพื่อแทงตลอดธาตุหลายประการ.

(กล่าวคือ สมถะ ยังให้เกิด เจโตวิมุตติ เป็นกำลังเครื่องหนุนการวิปัสสนาหรือปัญญา จึงยังให้เกิดปัญญาวิมุตติ การหลุดพ้นอย่างถาวร  การปฏิบัติหรือกรรมฐานจึงประกอบด้วยฝ่ายสมถะเป็นกำลังสนับสนุนการวิปัสสนา เรียกรวมกันว่า สมถวิปัสสนา ด้วยประการฉะนี้)

สมถะหรือสมาธิขั้นใด? ที่จำเป็นในการปฏิบัติสมถวิปัสสนา