จิตมีตัณหา จากการปรุงแต่งของเวทนาเป็นเหตุ

เป็นสมุทัย เหตุแห่งทุกข์

 

อันเป็นไปตามปฎิจจสมุปบาทธรรม กล่าวคือ  "ตัณหาเป็นปัจจัยจึงมีอุปาทาน"

        หมายถึง การที่จิตมีเวทนาคือการเสวยอารมณ์ ความรู้สึก ที่เกิดขึ้นมาจากการรับรู้ในการผัสสะ(กระทบสัมผัส)กับอารมณ์ อันมี รูป รส กลิ่น เสียง โผฐฐัพพะ และธรรมารมณ์ต่างๆ   จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดตัณหาขึ้น  เนื่องจากเมื่อเกิดตัณหาขึ้นมาแล้ว  ย่อมเกิดการกระทำทางจิตเพื่อสนองตอบความอยากหรือตัณหานั้น อันคืออุปาทานความจงใจหรือคิดอ่านให้กระทำตามความยึดมั่นถือมั่นหรือกิเลสของตัวตนเป็นสำคัญ  จึงเป็นการดำเนินและเป็นไปตามวงจรการเกิดขึ้นแห่งทุกข์ ปฏิจจสมุปบาท กล่าวคือ เวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา....

        อนึ่งพึงระลึกรู้เข้าใจว่า  จิตฟุ้งซ่านหรือจิตคิดปรุงแต่งที่เกิดขึ้นทุกๆครั้งในขณะจิต ย่อมยังให้เกิดเวทนาทุกครั้งทุกทีไป จึงอาจเป็นปัจจัยให้เกิดทุกข์โดยไม่รู้ตัว