หลักธรรมอิทัปปัจจยตา แสดงถึง  ภาวะที่มีเหตุปัจจัย  จึงเกิดผลขึ้น

กล่าวคือ สังขารทั้งปวง ไม่ว่ารูปหรือนาม   ต่างต้องมีเหตุหรือสิ่งต่างๆ มาเป็นปัจจัยกัน   จึงจักยังให้เกิดผลขึ้น

                อันเป็นไปดังพระพุทธพจน์ที่แสดงไว้ดังนี้

เมื่อเหตุนี้มี  ผลนี้จึงมี              เพราะเหตุนี้เกิดขึ้น  ผลนี้จึงเกิดขึ้น

เมื่อเหตุนี้ไม่มี  ผลนี้จึงไม่มี       เพราะเหตุนี้ดับ   ผลนี้จึงดับ

                              หรือ     

เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี,  เพราะสิ่งนี้เกิดขึ้น สิ่งนี้จึงเกิดขึ้น;

เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ก็ไม่มี, เพราะสิ่งนี้ดับ สิ่งนี้ก็ดับ”,

เป็นอีกชื่อหนึ่งของหลัก ปฏิจจสมุปบาท หรือ ปัจจยาการ

สารบัญ